Spring naar inhoud

Noordveenweg 17

Huize “Johanna” aan de Veenweg 17

Overgenomen uit de “De Alkmadders van september 2008

Dit artikel gaat over Opa Adrianus van der Hoorn, zijn land, de noodwoning en de woning NOORDVEENWEG 17 TE NIEUWE WETERING

Dit jaar (2008) is de Oud Alkemadeprijs toegekend aan Rick en Mariska Drieman, die het huis(je) “Johanna” aan de Noordveenweg 17 op eigen initiatief en uit eigen middelen in de oorspronkelijke stijl hebben gerestaureerd. Zij zijn blij verrast met deze prijs en vinden het een bekroning op hun werk.

DE GESCHIEDENIS VAN HET HUIS JOHANNA

Een houten noodwoning.

Op 23 februari 1924 dient Adrianus Godefridus van der Hoorn, schipper te Nieuwe Wetering, bij de gemeente Alkemade een verzoek in “voor het bouwen van een houten noodwoning op een terrein aan de Noordveense dijk”. Het bedoelde terrein is een stuk tuinland dat hij voor 200 gulden heeft gekocht van Cornelis Bouwmeester.

Bouwaanvraagtekening van de noodwoning.

Het moet een eenvoudige woning worden: zeven meter lang, vier meter breed en tussen de twee en twee en een halve meter hoog. Het huis bevat twee vertrekken (geen bovenverdieping) en de dakbedekking bestaat uit asfalt. Wel wordt er voor “een goede stookgelegenheid en privaat” gezorgd. De kosten voor de bouw van deze noodwoning bedragen driehonderd en vijftig gulden. De gemeente reageert zeer snel: vier dagen later, op 27 februari 1924, heeft Van der Hoorn de bouwvergunning al in handen.

Wie is Adrianus Godefridus van der Hoorn?

Adrianus Godefridus van der Hoorn is geboren op 29 oktober 1881 te Langeraar als zoon van Jacobus van der Hoorn en Cornelia Egberts. Van beroep is hij oorspronkelijk boerenarbeider, later wordt hij schipper. Op 17 september 1908 komt hij met zijn gezin vanuit Rijnsaterwoude te Nieuwe Wetering wonen. Zijn vrouw Johanna Maria van den Broek, waarmee hij op 28 juli 1904 is gehuwd, is afkomstig van Nieuwe Wetering. Zij is geboren op 16 oktober 1883 als dochter van Leendert van den Broek en Johanna van der Linden.

Uit het huwelijk worden twaalf kinderen geboren, waarvan er twee op zeer jonge leeftijd overlijden. De kinderen van Adrianus van der Hoorn en Johanna van den Broek zijn: Cornelia Johanna (28 augustus 1906) en Leonardus Jacobus (13 september 1907), beiden geboren te Rijnsaterwoude. In Alkemade worden achtereenvolgens geboren: Jacoba Maria (15 november 1908), Johannes Jacobus (28 maart 1910), Cornelis Jacobus (17 november 19 11 , overleden op 9 januari 19 12), Maria Cornelia ( 13 februari 1913), Godefridus Adrianus ( 15 juli 1914, overleden op 15 juni 1915), Godefridus Adrianus (20 augustus 1915), Johannes (22 september 1916), Geertruida Catharina ( 10 december 1917), Petronella Margaretha (19 december 1919) en Antonius (5 juni 1921). Als zij de noodwoning betrekken is het 12 personen tellende gezin al compleet. De oudste, dochter Jacoba, is dan achttien jaar en de jongste, zoon Antonius, drie jaar oud.

Het gezin Van der Hoorn voor de woning Noordveenweg 6. V.l.n.r.: achterste rij: Goof, Jan, Nard, Cor, Riet en Coop; voorste rij: Toon, Jo, pa Adrianus, ma Johanna, Geert en Nel.

Naar de tegenwoordige maatstaven gemeten is het onbegrijpelijk dat men in dit kleine huisje met een gezin van die grootte kan wonen, slapen, eten, wassen, enzovoort. Het woonoppervlak is krap 28 vierkante meter, verdeeld over twee vertrekken.

Er wordt een “echt” huis gebouwd

Na 2 ‘/2 jaar met zijn gezin in het houten huisje gebivakkeerd te hebben dient schipper Van der Hoorn op 12 oktober 1926 bij de gemeente Alkemade een verzoek in voor het bouwen van een arbeiderswoning “bestemd tot woning voor adressant en zijn gezin”. De woning moet komen te staan langs de verkeersweg v66r de enkele jaren daarvoor gebouwde houten noodwoning.

Achter de toekomstige woning blijft voorlopig een ruimte van 4 meter onbebouwd “ingeval de noodwoning blijft staan voor bergplaats”. In de woonkamer worden twee bedsteden aangebracht. Een regenput wordt gegraven aan de noordzijde van de woning. Het privaat met daaronder een beerput wordt enkele meters achter de woning geplaatst.

In de woning worden twee stookgelegenheden gemaakt, één in de keuken en één in de huiskamer. De kosten voor de bouw van deze woning worden geraamd op 2250,– gulden (€ 1.022,–). Op 16 november 1926 is de vergunning erdoor en kan met de bouw begonnen worden.

De eerste steen wordt gelegd op 2 april 1927 door de jongste zoon; de 6-jarige Antonius van der Hoorn. Het huis krijgt de naam “Johanna”, waarschijnlijk naar de vrouw des huizes, maar het is ook mogelijk dat het mede naar haar moeder, Johanna van den Broek-van der Linden vernoemd is.

De familie Van der Hoorn moet een zucht van verlichting geslaakt hebben toen het huis af was. Hoewel het naar onze hedendaagse opvattingen ook nog een klein huis is, hebben de gezinsleden in vergelijking met het vorige “huisje” nu een zee van ruimte tot hun beschikking, compleet met bedsteden en een echte zolder.

Een nieuwe schuur

Op 2 juni 1931 komt wederom een verzoek van Van der Hoorn bij de gemeente binnen, nu om een bouwvergunning voor het bouwen van een stenen schuur op de plaats van de oude houten noodwoning. Het

moet een fraaie schuur worden, halfsteens, en een met pannen gedekte hout onderschoten kap. De vergunning is wederom snel binnen, op 8 juni 1931 kan hij in principe met de bouw beginnen. Door omstandigheden wordt deze schuur echter niet gebouwd, de economische situatie in de crisistijd zal hierbij zeker een rol gespeeld hebben.

Maar een eigen schuur is zeker voor schipper hard nodig. Op 18 september 1938 dient van der Hoorn wederom een verzoek in voor een bouwvergunning voor een nieuwe schuur, nu een houten schuur met eterniet golfplaten op betonnen voet, die gebouwd moet worden vlak achter het huis. De afmetingen van de schuur bedragen 4 x 7 meter, de betonnen voet is 5 x 8 meter en hij wordt gebouwd door timmerman M. Jansen uit Nieuwe Wetering.

In het rapport van gemeenteopzichter S. Strijk staat te lezen dat hij adviseert om de vergunning te verlenen, maar wel is er ontheffing nodig, het wordt echter een knappe schuur, gedeeltelijk is hij zichtbaar vanaf de weg. Het is daarom wel goed om de voorwaarde te stellen dat hij aan drie kanten groen geschilderd moet worden. Opzichter Strijk besluit met de opmerking Voor een steenen schuur heb de man geen geld om reden er dan heiwerk ook onder moet.

Hoe gaat het verder met de bewoners?

Op 23 april 1939 overlijdt Johanna Maria (Anna) van der Hoorn-van den Broek, zij is dan 55 jaar oud. Na de dood van zijn vrouw treedt Adrianus van der Hoorn in het huwelijk met Huberta (Betsy) Petronella Verbeek. Maar ook Adrianus is geen lang leven beschoren, op 17 april 1945 overlijdt hij plotseling op 63-jarige leeftijd. Aangifte wordt gedaan door zijn zoon Johannes Jacobus van der Hoorn, tuinder, 35 jaar oud.

Het huis blijft vervolgens bewoond door leden van de familie Van der Hoorn. Zoon Jo en dochter Jacoba wonen later nog samen in het huis en nadat het huwelijk van de jongste zoon, Antonius, op de klippen is gelopen komt ook die weer thuis wonen. Nadat zijn broer en zus overleden zijn blijft Antonius alleen over in het huisje waarvan hij op 6-jarige leeftijd de eerste steen heeft gelegd.

De laatste Van der Hoorn, die Noordveenweg 17 bewoont, is Toon van der Hoorn, hier in gelukkiger tijd, toen hij trouwde met Catrien Kluivert

Op 9 december 2002 is Antonius van der Hoorn op 81 -jarige leeftijd overleden en blijft het inmiddels bouwvallige huis enkele jaren leeg staan. Er is in jaren geen groot onderhoud aan verricht en binnen de familie is er niemand die er brood in ziet om het op te knappen.

Een nieuwe eigenaar

In januari 2004 lopen Rick Drieman (geboren in Amsterdam) en zijn vrouw Mariska (geboren in Haarlem) te wandelen over de Noordveenweg met hun dochter Merel in de kinderwagen. Zij wonen dan aan de Voorweg in het huis van het biologisch dynamisch bedrijf “de Vier Jaargetijden”, waarvan Rick mede eigenaar is. Vanwege de aanleg van de HSL en een dreigend faillissement moet dit bedrijf echter verdwijnen, waardoor zij hun woning kunnen kwijtraken. Het valt hen op dat het huisje aan de Noordveenweg 17 er wel erg verlaten uit ziet. Als zij door het raam naar binnen kijken zien zij een oude tafel staan met wat rommel erop en als zij in de komende tijd af en toe weer eens naar binnen kijken, blijkt er niets verandert te zijn aan de opstelling van de spullen.

Zij zijn eigenlijk meteen verliefd op het huisje en al snel loopt Rick er ook een keer langs met zijn ouders. Zijn vader ziet het eigenlijk niet zo zitten. Hij heeft samen met Rick al eens een oude woning opgeknapt en heeft weinig trek in een nieuwe verbouwing. Zij moeten eerst maar eens navraag doen, want misschien woont er toch nog iemand in en zo niet, staat het eigenlijk wel te koop? Van alle kanten horen zij dat het niks wordt, want er zijn er al zoveel om dat huis geweest.

Noordveenweg 17 enige jaren terug in de winter

Op een dag ziet Rick Drieman Koos van der Hoorn uit het huis komen. Hij is de zoon van de laatste bewoner en beheert het huis. Op de vraag of het huis te koop staat, vraagt Koos op zijn beurt: Willen jullie het soms eerst zien? Dat is niet tegen dovemansoren gezegd en zij krijgen een rondleiding door huis en schuur. De boel is danig vervallen, met de (nog steeds groen geverfde) schuur is niets te beginnen, die is rijp voor de sloop. De buren hebben hem al provisorisch gestut. Het huis zelf verkeert ook in een deplorabele toestand. De originele planken vloer (nog prachtig beschilderd met bloemen) is helemaal verrot evenals de zolder, het dak, de kozijnen, kortom, bijna alles. De stank is onbeschrijfelijk. Alle katten uit de buurt hebben het huis als overdekte kattenbak gebruikt in de tijd dat het huis leegstond. Vrienden van Rick gebruiken nog lange tijd de naam de Kattenbak als zij het huisje bedoelen.

Toch laten zij zich niet ontmoedigen en vertellen aan Koos van der Hoorn dat zij het huis dolgraag willen kopen. Niet om het te slopen, maar om het op te knappen. Moeten jullie eerst niet weten hoeveel het kost? vraagt Koos. Hij belooft er over na te denken, want er zijn nog meer liefhebbers voor het huis.

Rick belt daarna regelmatig de familie Van der Hoorn op om te vragen hoe het met de verkoping van het huis staat en op een goed moment mogen zij een bod uitbrengen.

Er blijkt dat drie personen hetzelfde bod hebben gedaan, maar Rick en Mariska willen het huis opknappen, voor de andere twee is slopen de enige optie.

De familie Van der Hoorn kiest voor de familie Drieman als nieuwe eigenaar.

Zo te zien is er nog het een en ander aan het huis op te knappen

Een lastige erfkwestie

Op 14 september 2005 kunnen zij het huis kopen met alles erop, erin en eraan, maar een week voordat het koopcontract getekend wordt blijkt uit gegevens van het kadaster dat de familie Van der Hoorn niet de eigenaar van het huis is. Het staat nog op naam van Betsy Verbeek, de tweede vrouw van Adrianus van der Hoorn. De familie Van der Hoorn is al die jaren in het huis blijven wonen zonder te weten dat hun stiefmoeder de eigenlijke eigenaresse is.

Een notaris doet veel moeite om de erven van Betsy Verbeek te vinden. Er worden uiteindelijk drie erfgenamen in Putten gevonden, voor Rick Drieman betekent het echter dat het voorlopige koopcontract met de familie van der Hoorn niet geldig is.

Omdat hij zeker van zijn zaak was had Rick met behulp van vrienden de schuur al afgebroken en allerlei kosten gemaakt. De familie uit Putten meent vervolgens dat het huis zeker 500.000 euro op kan brengen. Rick moet de nodige telefoontjes plegen en foto’s opsturen waarop de bouwvallige toestand te zien is, om hen te laten inzien dat dat bedrag voor dit huis veel te hoog is.

Door de rechtbank is uiteindelijk besloten dat de familie Van der Hoorn wegens gewoonterecht de eigenaar is en de erven Verbeek krijgt als compensatie net als de leden van de familie Van der Hoorn een gedeelte van de verkoopsom.

De verbouwing

Rond Pinksteren 2006 kunnen zij met de verbouwing beginnen.

Omdat Rick er een voorstander van is om werk uit te besteden aan mensen uit de omgeving wordt aannemer Van der Luit aangenomen voor het “grote” werk. Voor het maken van een plan vraagt hij architect

Reinier Verbeek, die hij heeft ontmoet als klant op de biologische markt in Leiden. Deze is tegen het klakkeloos bouwen van nieuwe huizen, want nieuwbouw heeft minder karakter en is lang niet altijd goedkoper.

Hij woont zelf aan de Nieuwe Rijn te Leiden in een door hem verbouwde bierbrouwerij en is gespecialiseerd in het opknappen van oude panden en de firma Van der Luit heeft al eens een klus voor hem gedaan. De architect verklaart zich bereid het denk- en tekenwerk voor ‘dit leuke huis’ ter hand te nemen, alhoewel Nieuwe Wetering eigenlijk buiten zijn regio ligt. (N.B. ook het veelbesproken Scheltemacomplex in Leiden is onder regie van Verbeek verbouwd.)

Voor de aanleg van de centrale verwarming wordt de firma Van der Geest uitgenodigd.

Bij de verbouwing worden zoveel mogelijk oude materialen en afvalhout gebruikt. Alle pannen worden één voor één van het dak afgehaald (1200 stuks) en metegroene zeep goed schoongemaakt. Voor de betimmering van het dak worden originele kraaldelen opgezocht. Het dak wordt van buitenaf geïsoleerd, waarna de panlatten erop komen en de originele dakpannen weer teruggelegd. De zolderbalken zijn origineel maar de zoldervloer is er opnieuw in gemaakt. Een Egyptische constructeur adviseert om op de benedenverdieping een houten vloer te timmeren boven een cementen vloer, wat later goed uitpakt. Tijdens de verbouwing stort de zuidmuur gedeeltelijk in. Grote schade wordt echter voorkomen omdat die nieuwe vloer de rest van de muren voldoende steun geeft om overeind te blijven.

Nieuwbouw aan de achterkant

Achter het huis op de plek van de oude schuur wordt een aanbouw gemaakt van 7 x 7 meter. De oppervlakte van het oude huis is 9 x 5 meter, dus het huis is bijna twee maal zo groot geworden. Dit valt nog onder restauratie met nieuwbouw, maar als het nieuwe gedeelte groter gemaakt wordt zijn er andere vergunningen nodig.

De heipalen voor de nieuwe aanbouw worden erin “getrild” in plaats van geheid (in verband met overlast voor de buren) en er wordt een betonnen balk gemaakt waar het oude huis en dak als het ware aan hangen zodat het huis ondanks de zachte veengrond niet kan gaan verzakken.

Op 17 juli 2006 legt dochter Merel officieel de eerste steen voor de nieuwe aanbouw. Van der Luit heeft met veel vakmanschap allerlei oude details in het nieuwe gedeelte aangebracht, waaronder het opvallende metselwerk onder en boven de raamkozijnen. Ook wordt zoveel mogelijk de vorm van het originele raamkozijnen aangehouden. Een voorgeschreven breed rooster in de schuiframen voor de ventilatie wordt resoluut afgewezen.
Na de bouwvak is het grote werk gedaan en kunnen ze zelf aan de slag.
Het plan was zoveel mogelijk oud materiaal her te gebruiken. Dat is gelukt. Eén kastdeur is uit het oude huis afkomstig en verder is er hoofdzakelijk oud materiaal aangeschaft. Aan de muur in de huiskamer is de vloer van een boerderij uit Noordwijk getimmerd en in de slaapkamer is hout gebruikt van kennissen die het opruimden. Het hek voor het huis komt uit Frankrijk.

Het is als het ware een “gerecycled” huis geworden. In december 2006 is de verbouwing zover gevorderd dat zij in het huis kunnen gaan wonen.

Aan de schuur moest ook nog iets worden gedaan

De afwerking is nog in volle gang

De verbouwing is nog niet achter de rug. Aan de (originele) kelder moet nog gewerkt worden, want die is lek. Verder staat er onder andere nog een grote boekenkast in de huiskamer op het verlanglijstje. Op de aanbouw aan de achterkant moet nog een nok komen en als dat achter de rug is worden de stenen van het oude gedeelte schoongemaakt en alles opnieuw gevoegd.

Bij het opknappen van de tuin blijft de rozenstruik op de zuidoosthoek van het huis gehandhaafd. Deze is jaren geleden geplant door de familie Van der Hoorn en is, ondanks de werkzaamheden eromheen, goed door de verbouwing heen gekomen. Mariska vindt daarom dat deze rozenstruik zijn plaatsje naast het huis echt verdiend heeft.

Ze voelen zich inmiddels goed thuis in dit buurtje op de Nieuwe Wetering. Tijdens het werk aan het huis werd zelfs spontaan door de buren hulp aangeboden. Ook dochter Merel heeft het erg naar haar zin, de school is vlakbij en het wijkje aan de Regenboogweg is rijk aan kinderen.

Het verkeer dat over de Noordveenweg komt is een kleine domper; het kan af en toe vrij druk zijn met sluipverkeer dat de drukke A4 probeert te mijden. Als dan blijkt dat de brug dicht is kunnen sommige automobilisten erg agressief reageren.

Inmiddels heeft Mariska een baan dichter bij huis gekregen. Eerst werkte zij bij een reisbureau in Zandvoort, maar sinds kort bij bureau “Riksja on line” in Leiden. Daar regelt zij in een heel leuke sfeer reizen, die mensen uitzoeken op internet.

Ook Rick heeft zijn werk dicht bij huis. Er is een doorstart gemaakt met het bedrijf “De Vier Jaargetijden”, onder de naam Mulder AGF aan de Floraweg. Dit is een marktbedrijf voor de groothandel in biologische groente.

De reacties van de buitenwacht

Hoewel 90 % van de kennissen hen voor zot verklaarden dat zij het huisje wilden gaan verbouwen, wordt er nu door enorm veel mensen positief gereageerd als zij het resultaat zien. Ook de naaste buren zijn er zeer over te spreken, hun eerste vraag was; “wanneer gaan jullie het slopen?” Op het antwoord: nooit, want we gaan het opknappen!, reageerde men verheugd, omdat ze het zo’n leuk pand vonden.

En volgens Rick en Mariska lijkt iedereen in Nieuwe Wetering wel gerelateerd te zijn met de familie Van der Hoorn, want zij spreken zoveel mensen wiens opa, oma, oom of tante in het huisje gewoond heeft.

Tot slot

Op de vraag of zij een dergelijke verbouwing nog een keer zouden aandurven luidt het antwoord: Niet meteen morgen, maar over 10 of 15 jaar misschien weer eens. De verbouwing is niet tegengevallen, want we hadden een redelijk overzicht van onze capaciteiten en hebben het ons niet zwaarder gemaakt dan we aan konden.

Maar als ze samen de foto’s bekijken van de toestand, waarin het huis verkeerde v66r de verbouwing, begrijpen ze eigenlijk niet hoe ze de moed hebben gehad en het voor elkaar hebben gekregen om daar in zo’n korte periode een bewoonbaar huis van te maken.

Bronnen:
Archief Gemeente Alkemade
Archief Stichting Oud Alkemade
Familie Drieman, Noordveenweg 17, Nieuwe Wetering Email adres: mariska3man(dcasema.nl
Huizenonderzoek in de gemeente Alkemade, B. Bisschop
Foto’s van familie Van der Hoorn en Drieman

Naschrift

De familie Van der Hoorn heeft nog een heel oude foto in bezit en zou graag willen weten wie er op de foto staan. Het vermoeden is dat de foto is gemaakt voor de eerste (houten) woning.

Wie kan de familie Van der Hoorn helpen?
Terug naar boven